Brügge - Gent (56 km)

Brügge (117000 innb.), Flanderens perle, er ein by med historie som truleg kan daterast tilbake til før-romersk tid. I mellomalderen var byen ein leiande handelsby, med børs frå 1309. Men kanalen til havet tetta seg til, Zeebrügge tok over som hamneby, og Antwerpen som finanssentrum. Men byen voks vidare som sentrum for tekstilindustri, håndverk og handel ei tid, men på 1800-talet var det slutt, og nedgangen i folketalet var på 75%. Men den økonomiske nedgangen gjorde Brügge interessant som turistby alt på 1800-talet, og derfor er gamlebyen tatt godt vare på og byen står på UNESCOs verdsarvliste. Turistinntektene blir systematisk brukt til å renovere mellomalderbygningar og promotere byen, og turistnæringa er nå den største.

Gamlebyen Brügge ligg innanfor ei rund vollgrav, og sentrale er plassane Markt og Burg.

M/S Zwantje

 Første etappe på turen Brügge - Amsterdam med Boatbiketours. 

Denne gongen blei me overtalte til å bli med gruppa på gruppesykling, 22 personar i ei lang rekke. Det gjekk uventa bra, godt organisert av Rikko. Rikko først, med ein frivillig til å alltid sykle sist og plukke opp halen. Dessutan hadde den som låg som nr 2 ei oppgåve: Å stoppe og vere vegvisar når det var eit eller anna vegkryss eller endringar på vegen. Dette gjekk veldig bra, og farten var fin. Vi fekk ein stopp ved eit krigsminnesmerke, ein herregård og ein tur gjennom ein skog som ikkje var i den originale turtraseesn,

Men ting kan skje når mange syklar saman, det som skjedde var at ei dame mista sykkelnøkkelen på ein kafe me var innom, Og utan nøkkel var sykkelen låst. Alle måtte vente, men ingen nøkkel. Det enda med at Rikko sykla til båten og henta ein reservenøkkel, 16 km, mens gruppa venta. Då han var dradd, blei nøkkelen funnen på do, men det blei likevel ei lang venting.

 

I store sykkelløp er det ofte utbrytargrupper. Først stakk eit felt på fire frå Irland og Canada, deretter følgde Norge. Det var ikkje vanskeleg. Finne vegen med kart, nodar, nodeliste, GPS og rute i store trekk langs ein kanal,

Me tok denne turen mellom anna fordi det oftast er vind frå sørvest i området, noko som inneber medvind store delar av ruta. Det var nordvest i dag, men det var fint det også. Og så er det tilnærma heilt flatt, så 55 km er ikkje langt. Belgia har kome seg mykje dei siste åra, det er mange og gode sykkelvegar, der du treng dei. Innfarten til Gent var for eksempel fleire kilometer bilfri sykkelveg langs kanalen. Og godt å sykle i sentrum også.

Gent - Dendemonde - St.Amands (40 - 53 km)

Sykkeltur langs elva Schelde, ei tidevannselv.  Vi sykla saman med heile den internasjonale gjengen ut av Gent. Det var lurt, for Gent er ein ganske stor by, og båten vår låg ikkje ved noko knutepunkt. Det gjekk forbausande bra å manøvrere 21 personar gjennom trafikken. For det første er sykkelvegnettet bra, og bilane tek omsyn til syklistar. Dessutan fungerte systemet til Rikko bra. Men dette var vaksne syklistar. På denne tida er tydelegvis skoleklassar på tur, og i eit ganske stort kryss passerte ein gjeng med mellom 50 og 60 12-åringar. Modige lærarar! Men og flott for ungane som kan få kome seg på tur. Ikkje alle like flinke å sykle, til og med. 

Rikko tok oss til ein nydeleg plass som heitt Laarne, derfrå tok vi avtstad på eiga hand. Det var vegarbeid nokså snart, og der var det nok forsvunne eit skilt. Det betydde at me og dei fire andre utbrytarane sykla feil. Takka vere GPS kom fann Hu der og Han der vegen, men Irland og Canada kom på villspor. Hurra for GPS. 

Belgia er eit flott blomsterland. Først og fremst er det fantastiske med hortensia overalt, men dei har også begynt å så blomar i staden for plen. 

Schelde er ei tidevasselv, og vi fekk sett på då elva gjekk «feil veg», innover i landet. Rart! Schelde  er ganske stor, og det er framleis ein del frakttrfikk på henne. På begge sider er det bygt dike som det er fint å sykle på, så elva er på mange måtar like viktig for turisme og friluftsliv som for transport. Det blir også anlagt naturområde og flaumområde 

Irland og Canada i hortensiaen!

Turen gjekk gjennom Laarne - Kalken - Dook - Dendermonde - Baasrode - Sint Amands. Vi sykla langs elva, tok ferje over elva, sykla over ei sluse og til slutt ombord i båten som ligg på Schelde. Litt vind gjorde turen litt anstrengande, men det er jo bra! 

St. Amands - Temse - Antwerpen (47/59 km)

På grunn av tidevatnet starta dag 3 med at båten gjekk kl 7. Zwantje har nokså svak motor, og når ho må gå mot straumen, tar det lang tid. Derfor gjekk båten før frokost. Det betydde at syklinga blei korta mykje ned, vi starta i Stendorp i staden for St. Amands. Vi hadde god tid, og hadde derfor tid til å gå inn på slottet Kruibeke, som opna tidlegare enn vanleg for å sleppe vår gruppe inn. Det spesielt flotte med dette slottet var at det var to turar gjennom det, den eine viste det herskapet opplevde, den andre viste tenarane si verd. Utruleg forskjellige - og det i same huset. Tenarane gjekk inn og ut av dører som var ein del av tapetet!

Vi blei altså med gruppa denne gongen og, Hu der melde seg frivillig til å sykla sist, og var plutseleg tilbake til tida som gymlærara, og sistemann på tur. Ikkje alle er like vane med å sykle. Men det var kjekt å sjå kor godt utplasseringa av personar i svingar og kryss verka. Alle kom heilskinna fram til båten i dag og. 

Ei spesiell oppleving i dag var å ta rulletrapp 60 m ned, så sykle under Schelde, og så ta rulletrapp opp igjen. Det er eit gammalt system, rulletrappa er av tre, og frå første del av 1900-talet. Interessant! Det går også ferjer over Schelde, som er nokså brei her i utløpet. - I Antwerpen er det masse gamle hus også, vi hadde tid til å sjå på alle dei flotte husa frå 14-1500-talet, husa til dei rike lauga som konkurrerte om å ha dei finaste husa. Kyrkja var også flott. Og sidan Antwerpen er ein levande by, har han også sin del av moderne bygg. 

Lauga kappast om å pynte husa mest. Dette er St. Georg og dragen.

Slottet i Kruibeke

HU Der med vest og walkie talkie klar til å være sweeper

Om kvelden låg båten langt ute i elva, om morgonen hadde elva krympa, sjå under.

(Spakenburg) - Huisen - Amsterdam

Siste dag på sykkel. Båten gjekk frå Spakenburg til Huisen medan me hadde frokost. Det hadde vore mulig å sykla frå Spakenburg, men denne turen er nok laga for personar som ikkje vil eller kan sykle så langt som over 60 km pr dag, derfor første del med båt. Turen er lagt opp slik at alle høgdepunkt i området er med.

Høgdepunkta i dag var var garnisonsbyen Naarden og sluse- og slottbyen Muiden. I Naarden er åttekanta med vollgrav og festningsverk. 

Muiden er kjent for slusa som regulerer eit heilt vannsystem innover i Nederland. I ein tidlegare krig slepte dei vatn inn i området sør for Muiden for å vanskeleggjere framrýkkinga til fienden. 

I Muiden prøve me kippering, laga i ei bu på gata som bare selde fisk. Kippering er fish & chips utan chips, og nylaga var dette veldig godt.

Så skulle me sykle inn i Amsterdam. Innsykling i byar er lakkmustesten på om eit land har ein god sykkelpolitikk. Og Nederland besto testen, igjen. Vel var første del frå Muiden ikkje så koseleg, med høgspentlinje over oss, og motorveg, bussveg, vanleg veg på venstre side av oss. Me følgde knutepunkta som tok av frå den store vegen og sykla så på ei tynn landstripe i mellom to breie kanalar. På denne landstripa var det ikkje bebygd, for her gjekk dei svære høgspentkablane over oss. Men naturen sjølv hadde pynta langs vegen, og sykkelvegen var god.

 Enden av vegen munna ut i fantastisk, prisbelønna sykkel- og gangbru. Nesciobrua. Eg har aldri sett maken. Brua er 800 meter lang, og har kurver. Brua er mykje brukt, og betyr nok at ganske mange fleire kan bruke sykkel på jobb.

Frå brua og vidare innover i byen var det samanhengande sykkelveg heilt fram til Centraal-stasjonen. Når vegar skulle kryssast, var det eigne lys for syklar. Etterkvart som me kom inn i byen, blei det ganske fullt på sykkelstiane, her var det ikkje bare å stoppe midt i vegen for å leite etter skilt, ein måtte anten følgje straumen eller kome seg ut på sida. - Og fotgjengarar måtte bare passe seg.  - Me sykla i tunnell under sentralstasjonen og vidare ut til båten fann me og sykkelsti, og kom lett ombord.

Så var denne turen over. Ei ny erfaring er båt og sykkel, og muligheit til å sykle i gruppe med guide. Kjekt med kjentmann, me fekk mange opplysningar me elles ikkje hadde fått. Men me sykla "individuelt" heile tida. Dels for å kunne stoppe når me vil, dels fordi det er kjekt å finne vegen sjølv.

Å sleppe å pakke kvar dag som når ein syklar frå hotell til hotell er også ein fordel, men ein båtlugar er mindre enn eit hotellrom, for ikkje snakke om eit bad ombord på ein båt samanlikna med eit hotellbad. Eg var litt skeptisk til å ha same kokk kvar dag, men italienske Barbara har laga fantastisk god mat, så einsformig mat var det ikkje nødvendig å vere redd for. Under ligg Gandalf klar for tokt i Osterdok, i gåavstand frå sentralstasjonen.

Alle dei andre er tyske. Eg forstår tysk når dei snakkar til meg, men det er vanskeleg å delta i småsnakket ved bordet, så det blir kanskje litt kjedeleg ved måltida. Det hadde nok vore betre med ei blanding med fleire nasjonalitetar. Men elles er det fint med båt og litt korte strekk når helsa ikkje er heilt topp. I verste fall kan ein bli med båten i staden for å sykle!

Som vanleg kjøpte me turen av Pedalo, som brukte boat-bike tours som operatør. Profesjonelt på alle måtar. Svært god turleiar Rikko Bulten, ekstremt gode ruter og lett å finne fram, fine små byar, veldig godt sykkelstinettverk, svært god mat, kjekk skipper, reint og fint, fin ordning med sjølvbetning av drikke...

Kampen - Elburg - Harderwijk

Kampen har som hansaby ein eldgammal tradisjon for handel og skipsfart og er kjend for sine gamle hus, blant anna har dei eit rådhus og mange kyrkjer som er bygde på 1300 og 1400-tallet.  Byen har ei av de best bevarte gamle bykjernene i Nederland, blant anna restane av den gamle bymuren (sjå kartet under frå 1652) og dei mange kyrkjene. 

Kart av Kampen 1652. Godt festningsverk. 

På det gamle kartet ser me gamle festningsverk. Dei er nå bytta ut med flaumbeskyttelse, dels murar, dels portar som kan stengjast på kort varsel. Sterke konstruksjonar som skal halde vatnet ute. 

I byen fins mange minne etter ei rik hansatid: gamle fiskebåtar og koggar, og mange bygnigar som skulle vise fram rikdommen til kjøpmennene. Me såg også ein bitteliten bustad og baksida av ein gammal tobakksfabrikk, den siste som var igjen, sjå bilete.

Dette var ein våt dag. Det regna kattar og hundar ein del av tida, men med godt regntøy var det ikkje så verst, for det var ikkje så kaldt. Problemet er at ein når det regnar syklar raskare og ikkje ser så nøye på skilta og kartet, så det som måtte hende, det hende. Me sykla feil. Ruta var i dag i utgangspunktet ganske lang, men me klarte å utvide henne ganske godt. Det blei nok opp mot 70 km i regn og vind. Det betyr at det gjekk ganske raskt på slutten, slik at me akkurat nådde middagen i båten kl 18.30. Alle sat benka då me kom dryppvåte inn, applaus! Men ingen sure miner. - Og god middag i dag også, og høg stemning!

Folk er svært hjelpsomme og imøtekomande i dette landet. Våre tyske venner på elsykkel møtte ein god vegvisar i Kampen då det var arbeid på vegen og omsykling. 

Men ekstra flott var det då me sykla feil, og gjekk inn i eit hagesenter for å lesa kart og bruke Google-map under tak. Staden det hende heiter Mulligen, verkeleg ingen stor stad. Me blei bydd kaffe, og dama som ikkje kunne engelsk, henta sonen som snakka det. Han forklarte fleire alternative ruter og fekk oss inn på vegen igjen. Koseleg! Me kunne sikkert ha fått overnatta også dersom me hadde hatt behov. 

Elburg (23000 innb) er eit syn. Byen har også røter tilbake i steinalder og romartid. I perioden 1392 - 1396 var byen bygd opp igjen etter ein storflaum etter ein byplan med kvadratiske kvartal. (Det må vel vere rekordtidleg!) Denne bystrukturen fins ennå. Også Elburg var ein hansaby. Men det gjekk tilbake med byen utover i moderne tid. Innbyggjarane nekta å betale for ein jernbanestasjon, så toget går forbi. Fisket minska då Zuidersjøen blei danna av eit dike mot Nordsjøen. Tilbake sto då Elburg med mellomalderbyen som dei viser fram til turistar, men det er slett ikkje dårleg, og det var ikkje fullstappa med turistar, det er tydelegvis ikkje slik her i denne delen av Nederland. 

Deventer - Hattem - (Kampen)

Deventer er for oss litt vaksne nordmenn skøyteløp. VM for menn i gullalderen, 1969 og 1973, då vi sat med skjema og noterte rundetider til og med på 10.000 meter. Men Deventer er så mykje meir. Dei har styltefestival, stor bokfestival og Charles Dickens-festival. Byen er kjend for honningkakene sine, og Deventer er ein hansaby. Rikko tok oss på byvandring, og viste oss kyrkja, med opne rom der helgenane skulle ha vore. Forklaringa kunne vere dårleg råd, men truleg var det reformasjonen som tok statuane som skulle ha vore der. Bildet under viser Erasmus Rotterdamus som gjekk på latinskole i Deventer, og var avbileta i eit vindauge over døra til skolen. 

Igjen ein fin dag med sykling fra knutepunkt til knutepunkt. Små, idylliske byar, sykling på dike, jordbruk og skog. Og ferje over Ijssel:

Det mest interessante i dag var å passere eit stort område som er i ferd med å bli eit område med reserveplass for vatnet når det blir ekstrem vannstand. Det blir gjort på den måten at det blir bygd nye demningar på 8 og 7 kilometer som rammar inn eit område som blir liggjande som ei øy mellom elva Ijssel og det nye reservereservoaret Vallei en Veluwe, mellom landsbyane Veessen og Wapenveld. Arbeidet er i avslutningsfasen, og me sykla over to fine bruer som såg ut til å gå over tørt land, men som med berekna frekvens 1 gong pr 100 år vil blir bruer over vatn, inn til gardane som då blir liggjande som øyer. Fordelen med ei slik ordning er heilt klar å unngå flaumar. Når det blir gjort på denne måten, er det også slik at landskapet er i bruk til jordbruk og fuglar alle dei andre 99 åra. - Men for eit strev! Og dette er bare eitt av 30 tiltak mot flaum.

Skipperen fortalde om alle demingane Nederland har bygt mot havet, og det nye landet som er "tatt" frå havet. Ikkje utan omkostningar, grunnvatnet i tilgrensande område sig når det ikkje er kanal mellom gammalt og nytt land, for eksempel. Men mange har flytta inn i områda som før låg under vatn, og det ser ut til å gå bra. 

Me kom fram til den vesle byen Hattem i fin form. Hattem er også ein idyll med alt på plass: Vindmølle, gamle hus, stor kyrkje og koseleg torg. - Vi gjekk ombord, og kl 18.00 tøffa båten vidare til Kampen.

(Arnhem) - Doesburg - Zutphen 44km - (Deventer)

Arnhem er ein by med ca 150 000 innbyggjarar, 13 meter over havet. Opprinneleg var dette ein landsby i eit vegkryss, ikkje ved ei elv. Ca. år 1500 endra innbyggjarane løpet til elva, og Arnhem fekk tilknytning til vassvegane. På 1800-talet var Arnhem ein fasjonabel by for hollandsk elite, men byen er mest kjend for slaget om Arnhem i 1944, om brua over Rhinen. Innbyggjarene blei evakuerte, og byen blei øydelagd og plyndra.

Arnhem gamle rådhus 1850

Den store kyrkja i Arnhem er under restaurasjon, men det sto ein byport og eit hus som såg gammalt ut: Duivelhuis, som vel må bety djevelhuset, sjå bilete.

Gandalf la ut frå Arnhem kl 0700 neste dag, og tok vegen opp elveløpet til den tredje største greina til Rhinen som heiter Ijssel. Den er mykje rolegare enn dei andre elvene må ha vore på. Då frokosten var ferdig, og matpakken klar, sykla me inn i den søte byen Doesburg. Doesburg er ein liten stad med historie tilbake til 1237. Byen låg strategisk til, og var beskytta av bymur. Men elva Ijssel blei grunnare etter 1500-talet, og Doesburg mista makt. Doesburg var med i hansaforbundet.

Ut av Doesburg var løypa vår stengd av vegarbeid. Det var skilt omkjøring, men ikkje godt nok skilta for oss, så me valde ei alternativ rute - godt hjelpte av ein mann som kunne engelsk, to damer som ikkje kunne det og kart/knooppunkten. Mest det siste. Drempt låg på denne alternative ruta, og der var hagane eit syn.

Vidare gjekk vegen gjennom landbruksland. Det er flatt, men det er ganske mange tre som bryt flatheita. Det blir dyrka mykje mais, gras (og kyr), poteter i området. Vi møtte gruppa med Rikko i spissen, og takka vere det fekk me kome inn i Bronkhorst vindmølle som framleis var i drift. Dei malte spelt og mais til dyrefor i dag. Landsbyen Bronkhorst var ein idyll som turismen ennå ikkje har tatt, men bare vent.

Sola kom, og utan regn blei dette ein herleg dag. Litt vind, men me sykla ikke same retningen lenge, så det var ikkje noko større problem. Første dag sykla me vel utelukkande på sykkelsti. Siste del i dag måtte me dele vegen med bilar. Kva har dei gjort i Nederland når bilar og syklar må dele vegen: Dei har gitt syklistane halve vegen ved hjelp av maling. Det er plass til ein bil i midten.

Zutpen er også ein liten by ved Ijssel som var ein hansaby. Walburgiskerk (kyrkje) ligg på Unescos verdsarvliste.

Østersjøen: Barth - Stralsund 52 km Dikesykling og lite folk

Dagens bakke, med vindmøller

Distansen føles som ein leik, trass i vind frå alle kantar. Det er igjen flatt, vel, det var ein bakke, men mykje dikesykling og litt i skog. Landsbyane var små og sjeldne, men søte. Ein bør ha med seg litt reserveproviant og nok vatn, det var lite å få kjøpt. Med eitt unntak: I Hohendorf kom vi over ein eiendommeleg serveringsstad, i annekset til eit slott frå 1800-talet. Det virka tomt, men far i huset varsla servitrisa, som kom styrtande. Kakene som vi kjøpte fordi ho var så ivrig, var fine og gode, og kaffien heilt ok. Men ingenting rundt var heilt i stand, plenen uklipt, rosebedet ruskete, og sjølve slottet var avstengt og ikkje stelt.

På kafe i Hohendorf slott

Nær historie, plate på hus i bruk. 

Slik hadde eg eigentleg trudd eg skulle sett meir av i gamle DDR. I byane finn vi ruskete hus, tomme tomter og renoveringsobjekt. Før 1989 var det 80000 innbyggjarar i Stralsund, nå er det 67000. Så det er ein del tome hus og ubrukte tomter, sjølv midt i byen. Men mykje er bygd opp i gammal stil, mykje er friska opp med maling, og dei lange blokkene har fått fargerike verandaer. EU-middel er brukt til oppussinga, seiest det. Det må ha vore ganske store middel. I Stralsund er ei side i ei av hovudgatene i ferd med å bli bygd opp på nytt, det blir flott. Eit kvartal er også på UNESCO si verdsarvliste. Hotellet: Arcona Hotel Baltic
Like i nærheten av hotellet går vi forbi eit bygg med ei minneplate for Karl den 12., svenskekongen som invaderte staden på 1700-talet. På andre sida av vegen er det minneplate over alle dei som døydde under tortur i bygningen, under Stazi. Byen har hatt ein mangfoldig historie. 

Oppsummering heile turen, Ostseeradweg 2: Løype på sykkelsti eller sykkelveg nesten heile turen - kjempebra. Kart og beskrivelse heilt topp. Fine og varierte hotell, og ekstremt god mat i forhold til kostnad. Lettsykla, interessante byar, søte landsbyar og interessant natur. Stork og ørn m.m. Diker, innlandshav og sandstrender. Mykje å sjå.

Trekk for eit par vel korte etappar og skiftande ver. Turen er ein sommartur, sjølv om veret i Østersjøområdet er varmare enn i Noreg. Total: Vil gjerne sykle fleire strekk langs Østersjøen, både i Tyskland, Polen og Danmark.

Gruppetur med åtte var ei ny oppleving. Det som gjeld med to og fire, gjeld endå sterkare med med åtte:

• Halde lågt tempo slik at turen blir behageleg for alle, og alle makter å sykle heile dagen (Hu der passar på når mennene tar ut).
• Zusammenbetaling ved fellesmåltider med blokk. Med blokk vil seie at regnskapsfører fører det den enkelte eller som her det enkelte par betaler på ei notatblokk, og så utjevnes det til slutt. Enten i euro og kroner, eller i oppvaskkostar, vinflasker og kaffemaskinar. 
• Den siste regelen, ingen sutring, kom ikkje til virksomhet denne turen. Det virka som at ingen hadde legning for å klage, og det var lite å klage på. 

Nye lure ting når gruppa er stor: 

• Vise tegn ved stopp, det lærte vi etter eit par bråstoppar med nestenulykker. 
• La det vere mulig å passere for andre ved stopp, sjølv små stoppar. 
• Parkere samla og ryddig. Tyskarane sjølv er flinke til å bruke sykkelstativ. Ordnung muss sein. 

Østersjøen: Dierhagen - Barth 57 km

Fischland frå lufta.

Når vi kjøper ferdigtur, må vi ta turen slik han er lagt opp. Vi har hatt eit par veldig korte etappar, men nå kom det endeleg ein skikkelig distanse igjen.

Dagen kom med fint ver, opp mot 25 grader, og det var ein veldig interessant tur. Også denne dagen var det lange strekk, men med mange flotte og koselege landsbyar og byar innimellom.

Først gjekk turen over Fischland, ei smal landtunge mellom Østersjøen og bodden, som er ei form for fjord. Vi sykla høgt på diket som er bygd for å beskytte landet innanfor, med stranda og havet til venstre, med såkalla steilstrand, brattheng med sand. Til høgre hadde vi ofte idylliske hus med stråtak, både fastbuande og FeWo Ferienwohnungen. På stranda var det mye folk, det var søndag med godt ver.

Vi veksla mellom dei to sidene av landtunga, Wustrow, Ahrenshoop, Prerow og Zingst var badebyar ved Østersjøen, og Born, Wieck og Barth som låg ved fjordane (bodden). Det var påtakeleg forskjell på temperaturen mellom dei to sidene av landtunga, sjø betyr friskare luft, sjølv når det er snakk om Østersjøen. 

Andre lange strekk var gjennom myrland med strå ved bodden, og tredje lange strekk gjennom løvskog. 

Pølsebua røykte fisk sjølv.

Vi hadde tenkt å ha picnic, men det blei Imbiss-lunsj med fisk på havna i Born. (Imbiss er ei avansert pølsebu, her røykte dei fisk sjølv).  Vidare gjennom skog og mark, heilt flatt, over ei bru over åpningen mot havet og inn til Barth langs ein nedlagd jernbane. 

Barth var like livlig som Vigrestad ein mandagskveld, men hotellet var bra. Hotel Speicher Barth, eit ombygd (1995 - 1997) pakkhus  på kaien. Veldig fint ombygd, med hotellrom i to etasjar, og gjennomgåande rom i andre etasje, slik at alle får havutsikt. Svært god restaurant, og hyggelig kelner. Om kvelden blei det torever og kraftig nedbør, men det gjekk fort over.